Ανεκμετάλλευτη η ηλιακή ενέργεια στην Ελλάδα

Ενώ σε Γερμανία, Ισπανία, Ολλανδία αναπτύσσονται ραγδαία τα φωτοβολταϊκά

Ισπανία και Ελλάδα λούζονται στον ήλιο. Είναι η Ισπανία όμως που τολμά να «τρέξει» για την αξιοποίηση της ηλιακής ενέργειας, τη στιγμή που η Ελλάδα κινείται ακόμα με χαμηλές ταχύτητες. Η Μαδρίτη προχώρησε σε μέτρα σοκ, ενώ η Αθήνα αναπαύεται στις δάφνες των ηλιακών θερμοσιφώνων. Εδώ και λίγες μέρες, οποιοδήποτε κτίριο στην Ισπανία κατασκευάζεται ή ανακαινίζεται δραστικά, πρέπει υποχρεωτικά να καλύπτει μεγάλο μέρος των ενεργειακών και θερμικών αναγκών του από τον ήλιο. Ο νόμος που τίθεται σε εφαρμογή προβλέπει ότι ιδιωτικές κατοικίες, πολυκατοικίες, ξενοδοχεία, νοσοκομεία, δημόσια κτίρια, καθώς και εμπορικές ή βιομηχανικές εγκαταστάσεις πρέπει να παίρνουν το 30% με 70% του ζεστού νερού από ηλιακή θερμική ενέργεια. Είναι η πρώτη φορά στην Ευρώπη που θεσπίζεται ανάλογη υποχρέωση για το σύνολο των κτιρίων.

Μείωση ρύπων

Αλλά ο νόμος δεν σταματά εδώ. Προβλέπει επιπλέον ότι όλα τα εμπορικά και βιομηχανικά κτίρια άνω των 4.200 τ.μ. πρέπει να εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά συστήματα, δηλαδή διατάξεις που μετατρέπουν την ηλιακή ακτινοβολία σε ηλεκτρικό ρεύμα. Η υποχρέωση εγκατάστασης φωτοβολταϊκών είναι ανάλογη με το μέγεθος των κτιρίων τους και την περιοχή και καλύπτει σημαντικό μέρος των αναγκών. Όποιος δεν συμμορφωθεί απειλείται με μεγάλο πρόστιμο. Για να ανταποκριθούν, όμως, οι ιδιοκτήτες σε αυτή την υποχρέωση προβλέπονται σημαντικές ενισχύσεις.

Οι Ισπανοί είναι πολύ αισιόδοξοι και με το δίκιο τους. Προσβλέπουν σε εκρηκτική ανάπτυξη των ηλιακών συστημάτων, γεγονός που θα δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και θα μειώσει την εξάρτηση από το πετρέλαιο και τις άλλες «βρώμικες» πηγές ενέργειας, προς όφελος του περιβάλλοντος, της υγείας και της δημόσιας οικονομίας. Ταυτόχρονα, σε συνδυασμό με τις πιο αυστηρές προβλέψεις για τη μόνωση των κτιρίων, προβλέπεται μεγάλη εξοικονόμηση ενέργειας (έως 30 έως 40% στον κτιριακό τομέα) και 40 ως 55% λιγότερο διοξείδιο του άνθρακα.

Οι θερμοσίφωνες

«Ήταν μια έκπληξη, ειδικά όσον αφορά τα φωτοβολταϊκά. Πάνε για εκτίναξη» λέει στην «Κ» ο περιβαλλοντολόγος Στέλιος Ψωμάς, σύμβουλος του Συνδέσμου Εταιρειών Φωτοβολταϊκών (www.helapco.gr). «Η ηλιακή ενέργεια μπορεί να μας δώσει ζεστό νερό, θέρμανση και ψύξη χώρου, καθώς και ηλεκτρισμό. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, έχουμε μείνει σε ό,τι κατακτήσαμε πριν από 30 χρόνια, στον ηλιακό θερμοσίφωνα».

Αλλά και στον συγκεκριμένο τομέα, παρά τη δεύτερη θέση που κατέχει η Ελλάδα στην Ευρώπη, οι ρυθμοί μεγέθυνσης είναι «κολλημένοι» (περίπου 150 MWth κάθε χρόνο). Τα περιθώρια είναι πολύ μεγάλα. Στην Κύπρο το 93% των οικοδομών έχουν ηλιακό θερμοσίφωνα, υπερδιπλάσιο από την Ελλάδα. Στην Κύπρο υπάρχουν 642,2 τ.μ. ηλιακών συλλεκτών για θερμοσίφωνες ανά 1.000 κατοίκους, έναντι 274,3 στην Ελλάδα.

Η τοποθέτηση ηλιακού θερμοσίφωνα δεν είναι υποχρεωτική στη χώρα μας. Επιπλέον, η πριμοδότηση από την Πολιτεία είναι απειροελάχιστη. Πριν από το 2000 εξαιρούνταν από το φορολογητέο εισόδημα το 75% του κόστους. Η φοροελάφρυνση αυτή κόπηκε επί υπουργίας Ν. Χριστοδουλάκη, για να επανέλθει πρόσφατα, αλλά κουτσουρεμένη. Αφορά μόλις το 20%. Το πραγματικό όφελος για τον αγοραστή δεν ξεπερνά τα 30 με 40 ευρώ.

Το αποτέλεσμα είναι η ηλιακή θέρμανση να μη χρησιμοποιείται πουθενά αλλού πέραν του οικιακού ζεστού νερού. Κτίρια επιχειρήσεων δεν τοποθετούν, παρότι υπάρχουν, συμφέρουσες και αξιόπιστες λύσεις για θέρμανση και ψύξη (κλιματισμός) μέσω ηλιακών συστημάτων, όπως για παράδειγμα το μεγάλο σύστημα ηλιακού κλιματισμού στο εργοστάσιο Σαράντη.

Με τον αραμπά

«Σήμερα χρειαζόμαστε τεχνολογικά άλματα σε θέρμανση και ψύξη. Στο εξωτερικό δεν τοποθετούν πια απλούς ηλιακούς θερμοσίφωνες, αλλά σύγχρονα συστήματα» λέει ο κ. Ψωμάς. Πώς θα αξιοποιηθεί η πρωτοπορία των ελληνικών επιχειρήσεων στους ηλιακούς θερμοσίφωνες για βήματα σε πιο προηγμένους τομείς;

Εδώ αρχίζουν τα δύσκολα. Αν και τα φωτοβολταϊκά είναι μια εντυπωσιακά ανερχόμενη αγορά (άνοδος 18% το 2005 σε σχέση με το 2004 στην Ε.Ε.), στην Ελλάδα ήταν μέχρι πρόσφατα στην παρανομία. Δεν έχουν περάσει πολλά χρόνια από τότε που απαγορευόταν η τοποθέτησή τους στην Αθήνα για λόγους... όχλησης. Το αποτέλεσμα ήταν η ηλιόλουστη Ελλάδα να εγκαταστήσει το 2005 μόλις 0,156 ΜWp (και άλλα 0,745 εκτός δικτύου), όσα και το 2004, την ώρα που η Γερμανία τοποθέτησε στο δίκτυο το 2005 600 ΜWp και η Ισπανία (πριν από τον νέο νόμο) 18,7, διπλασιάζοντας σχεδόν σε ένα χρόνο το σύνολο των ηλιακών πάνελ! Εμείς πηγαίνουμε με αραμπά και οι άλλοι με Φεράρι.

Περιορισμένα κίνητρα δίνει ο νέος νόμος

Ύστερα από διελκυστίνδα ψηφίστηκε τον Ιούνιο του 2006 ο νόμος για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, ο οποίος καθόρισε μια ικανοποιητική τιμή για την παραγόμενη κιλοβατώρα από τα φωτοβολταϊκά (0,45 ευρώ στην ηπειρωτική Ελλάδα και 0,50 ευρώ στα νησιά) και υποχρέωση της ΔΕΗ να αγοράζει για 20 χρόνια σε αναπροσαρμοσμένες τιμές. Ταυτόχρονα προβλέπεται φοροαπαλλαγή 500 ευρώ, η οποία θα γίνει 700 ευρώ το 2007. «Με τον νέο νόμο υπάρχει βάσιμη δυνατότητα ανάπτυξης της ηλιακής ενέργειας και στη χώρα μας. Μικρές και μεγάλες επιχειρήσεις, που θέλουν να επενδύσουν τοποθετώντας φωτοβολταϊκά και πουλώντας την παραγόμενη ενέργεια στο δίκτυο της ΔΕΗ, μπορούν να κάνουν απόσβεση και να έχουν κέρδος» σημειώνει ο κ. ο Γρηγόρης Ποζίδης, εκ μέρους της εταιρείας PV Sun Energy, που έχει τοποθετήσει αρκετά φωτοβολταϊκά συστήματα. «Υπάρχει επιπλέον και η δυνατότητα επιδότησης της επένδυσης, όταν πρόκειται για επιχειρήσεις, σε ποσοστό 30% με 55%».

Προβλήματα με τη ΔΕΗ

Παρ όλα αυτά υπάρχουν προβλήματα, καθώς δεν έχουν λυθεί ακόμα τα ζητήματα σύνδεσης με το δίκτυο της ΔΕΗ. Η μεγαλύτερη δυσκολία όμως αφορά τον οικιακό χρήστη. «Η φοροελάφρυνση των 500 ευρώ είναι μικρή για μια επένδυση 8.000 10.000 ευρώ. Ο ΦΠΑ για την αγορά των υλικών εγκατάστασης είναι 19%, όταν το ηλεκτρικό ρεύμα έχει ΦΠΑ 9%. Ακόμα και τα κομμωτήρια έχουν 9%! Το πιο εξωφρενικό είναι ότι η ΔΕΗ ζητάει για τη σύνδεση, στο όνομά του ότι θα βάλει πολύ σύγχρονο ρολόι 1.000 ευρώ!» λέει ο κ. Ψωμάς. «Πώς να βάλει κανείς φωτοβολταϊκά στο σπίτι του όταν του ζητούν να ανοίξει βιβλία, να γίνει επιτηδευματίας και να φορολογείται κιόλας για τα μικρά έσοδά του; Μπορεί έτσι να προωθηθούν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας;»

Παρ όλα αυτά υπάρχει τεράστιο ενδιαφέρον. Πώς όμως θα μετατραπεί σε ηλιακά πάνελ; «Γιατί να μην εφαρμοστεί και εδώ το ισπανικό μοντέλο; Ας ξεκινήσουμε από τα δημόσια κτίρια» λέει ο κ. Ψωμάς. «Να μειωθεί ο ΦΠΑ στο 9% σε αυτά τα είδη, όπως συμβαίνει και σε άλλες χώρες. Να δοθούν πιο αποφασιστικές φοροελαφρύνσεις και επιδοτήσεις. Το όφελος για το Δημόσιο θα είναι πολλαπλό» τονίζει. Ας σημειωθεί ότι στη Γερμανία προβλέπεται μεγάλη οικονομική ενίσχυση για κάθε ηλιακό πάνελ, ενώ η Γαλλία ανέβασε τη φοροαπαλλαγή σε 50%.

Του Γιαννη Ελαφρου, από την «Καθημερινή» 20/11/2006